ท่านทราบหรือไม่ว่า...
เพราะเหตุใดจึงใช้ช้างเผือก
เป็นสัญลักษณ์ของธงสยาม?

ท่านทราบหรือไม่ว่า...
ทำไมสยามใช้พื้นธงเป็นสีแดง?

ท่านทราบหรือไม่ว่า...
พระราชบัญญัติธงสยามออกเมื่อไหร่?



อ่านเรื่องราว ประวัติ ความเป็นมา
และชมงานสะสมต่างๆ
อาทิ โปสการ์ดเก่า บัตรสินค้าโบราณ
ผ้ากำมะหยี่ กระดุม เข็มกลัดเก่า ฯลฯ
ที่เกี่ยวเนื่องกับธงสยามหรือธงช้าง!!!

พิเศษ!!!
อย่าลืมชมภาพประวัติศาสตร์
พิธีอัญเชิญธงสยามขึ้นสู่ยอดเสา
ที่สูงที่สุดในประเทศไทย...







ปริศนาธงช้างยืนพื้น...




สืบเนื่องจากบทความ
สารคดีพิเศษ : ธ ธง คนนิยม

เรื่องจาก: นิตยสาร สารคดี ฉบับที่ ๒๖๓ เดือนมกราคม ๒๕๕๐ ปีที่ ๒๒
เรื่องโดย: ศรัณย์ ทองปาน
ชื่อบทความ: ธ ธง คนนิยม

(บทคัดย่อแทรกภาพใหม่โดยพิพิธภัณฑ์ฯ)
..... ตึกสามชั้นท้ายซอยลาดพร้าว ๔๓ นั้นชักธงช้างไว้ที่เหนือหลังคา ส่วนที่หน้าอาคารมีตัวอักษรโลหะวาววับติดไว้ว่า “พิพิธภัณฑ์ธงสยาม (ร.ศ. ๒๒๕)”



“อาจารย์” พฤฒิพล ประชุมผล คือเจ้าของและผู้ก่อตั้งพิพิธภัณฑ์แห่งนี้ หลายคนอาจรู้สึกว่าเคยผ่านตาชื่อนี้มาก่อนแล้ว นั่นเพราะเขาก็คือผู้ก่อตั้งพิพิธภัณฑ์เครื่องเล่นกระบอกเสียงและหีบเสียงไทยซึ่งมีที่ทำการอยู่ในตึกหลังเดียวกันนี้ เขาเริ่มเก็บสะสมสิ่งของอันเนื่องด้วยธงสยาม หรือ “ธงช้าง” มากว่า ๒๐ ปี แต่เพิ่งได้ฤกษ์เอาของขึ้นตู้ในปี ร.ศ. ๒๒๕ หรือ พ.ศ. ๒๕๔๙ นี่เอง



“พิพิธภัณฑ์แห่งนี้สร้างด้วยเงินทุนส่วนตัว ที่จริงเรากู้แบงก์มา แต่เราบอกเขาไม่ได้ว่าจะกู้มาสร้างพิพิธภัณฑ์ เพราะเขาจะไม่ให้กู้ บอกว่าคุณสร้างไปก็ไม่มีเงินคืน...” นักธุรกิจหนุ่มใหญ่วัย ๔๐ เท้าความให้ผมฟังถึงที่มา

ในตู้กระจกที่เรียงรายกันอยู่เป็นแถว มีทั้งหนังสือเก่า รูปยาซิกาแร็ต (ของแถมในซองบุหรี่ยุคเก่า) กระดุม ผ้าเช็ดหน้า โน้ตเพลง ฉลากหน้ากล่องไม้ขีดไฟ ฯลฯ ทุกสิ่งทุกอย่างล้วนแต่มีรูปธงช้าง

ของชิ้นเอกที่ถือเป็นความภาคภูมิใจของที่นี่คือ พระราชบัญญัติว่าด้วยแบบอย่างธงสยาม ร.ศ. ๑๑๐ (พ.ศ. ๒๔๓๔) กฎหมายเรื่องธงฉบับแรกของสยามซึ่งมีเพียง ๑,๐๐๐ ฉบับในโลก ส่งไปพิมพ์ถึงที่เมืองไลพ์ซิก ประเทศเยอรมนี เป็น ๔ ภาษา คือ ไทย อังกฤษ ฝรั่งเศส และเยอรมัน พร้อมด้วยรูปธงแบบต่างๆ ของสยามยุคนั้น พิมพ์สีสวยงาม



“แต่มีที่เก่ากว่าพระราชบัญญัติไทยอีกนะ” คุณพฤฒิพลชี้ชวนให้ผมดูหนังสือที่วางเปิดไว้ในตู้อีกใบหนึ่ง “นี่คือหนังสือรวบรวมธงของโลก พิมพ์ปี ค.ศ. ๑๘๘๒ (พ.ศ. ๒๔๒๕) เป็นเอกสารของกองทัพเรือสหรัฐฯ ว่าด้วยเรื่องธงเรือของชาติต่างๆ มีธงสยามปรากฏให้เห็นด้วย ...คุณเห็นไหม มีช้างเหยียบเมฆบนพื้นแดง”



ผมชะโงกหน้าเข้าไปดูใกล้ๆ เรื่องธงช้างเผือกนั้นก็ยังเคยผ่านหูผ่านตามาบ้าง แต่เรื่องช้างเหยียบเมฆนี่สิ...

รูปที่พิมพ์อยู่ในหนังสืออายุกว่า ๑๒๐ ปีนั้น เป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าสีแดง ตรงกลางมีช้างสีขาวยืนบนก้อนเมฆจริงๆ ข้างใต้มีภาษาอังกฤษระบุว่าเป็น “ธงสยาม” ด้วย



“ฝรั่งเขาเขียนไปตามจินตนาการของเขามั้ง ?” ผมแย้ง ก่อนที่จะจนมุม เพราะนอกจากหนังสือเล่มนั้น ยังมีหลักฐานอีกสารพัดในพิพิธภัณฑ์แห่งนี้ที่มีรูปธงช้างแบบที่คุณพฤฒิพลเรียกว่า “ช้างทรงเมฆ” ไม่ว่าจะเป็นรูปยาซิกาแร็ต ผ้าเช็ดหน้า กระดานเล่นเกม (board game) สมัยควีนวิกตอเรีย หรือแม้กระทั่งภาพวาดเหตุการณ์การเสียเมืองตราดให้แก่ฝรั่งเศส จากหนังสือพิมพ์ เลอเปอตีฌูรนาล (Le Petit Journal) มีการเชิญธงสามสีของฝรั่งเศสขึ้นสู่ยอดเสา พร้อมกับลดธงช้างลงจากเสา ช้างเผือกบนผืนธงที่ฝรั่งวาดนั้นก็ยืนอยู่บน “อะไรบางอย่าง” สีขาวๆ ด้วย



“แต่ตั้งแต่ในพระราชบัญญัติปี ร.ศ. ๑๑๐ นี่ ก็ไม่มีเมฆแล้ว แสดงว่ามันอาจจะมีอยู่ในสมัยรัชกาลที่ ๔ ถึงต้นรัชกาลที่ ๕ แล้วหายไปเมื่อมีการออกพระราชบัญญัติ” เขาเล่าต่อ

ตกลงแล้วธงช้างเผือกของเราเคยมีรูปช้างทรงเมฆอย่างนี้ด้วยหรือ ? หรือเป็นเพียงความ “มั่ว” ของฝรั่งที่ลอกต่อๆ กันมา ?

“ผมก็ไม่ทราบ แต่อยากทิ้งปริศนาเรื่องนี้เอาไว้ให้คนอื่นๆ มาช่วยกันค้นต่อ” เป็นข้อสรุปของผู้ก่อตั้งพิพิธภัณฑ์ธงสยาม .....



ทำไม!!!
ธงช้างเผือกจึงยืนพื้นหรือเรียกว่าทรงเมฆกันแน่???...
จากหลักฐานเอกสารรวมธงโลก
ของกองทัพเรืออเมริกันปีค.ศ. 1882
ถึงหลักฐานทางประวัติศาสตร์อื่นๆ



(ข้างบน) สมุดภาพธง เป็นสมุดภาพรวมธงโลก พิมพ์หิน ออกในปีพ.ศ. ๒๔๓๗ จัดเป็นสมุดรวมธงโลกที่หายากมากๆ ในภาพเป็นหน้าปกและแบบธงสยามแบบช้างยืนพื้นหรืออาจมองว่าทรงเมฆ?


(ข้างบน) บัตรสะสมบุหรี่ เป็นบัตรสะสมบุหรี่ของ ALLEN & GINTER'S CIGARETTES จาก RICHMOND, VIRGINIA, U.S.A. ด้านหน้าพิมพ์ภาพธงสยามแบบช้างเผือกยืนพื้นหรือทรงเมฆ?


(ข้างบน) ธงจิ๋วสะสม เป็นธงจิ๋วสะสมที่ทำออกมาด้วยกันหลายประเทศ ด้านหลังของธงจิ๋วจะเป็นรายละเอียดและประชากรของแต่ละประเทศ ธงจิ๋วสะสมนี้มีด้วยกันทั้งสิ้น ๗๐ ประเทศ ผลิตออกมาในระหว่างปีพ.ศ. ๒๔๔๓ - ๒๔๕๓ ในภาพเป็นธงสยามขนาดจิ๋วแบบช้างเผือกยืนพื้นหรือทรงเมฆอีกแล้ว





(ข้างบน) เกมส์บอร์ด เป็นกระดานเล่นเกมส์สมัยช่วงรัชกาลที่๕ กระดานเล่นเกมส์ที่เห็นในภาพเป็นแบบกระดานที่สุดยอดหายากเพราะมีธงสยามแบบช้างเผือกยืนพื้นหรือทรงเมฆปรากฏอยู่ในเกมส์ด้วย



(ข้างบน) ธงช้างพิมพ์บนผ้าสักหลาดที่แถมมากับกล่องบุหรี่ในสมัยโบราณเพื่อการสะสม จะเห็นความแตกต่างระหว่างธงสยามแบบ ช้างเผือกปรกติกับธงช้างเผือกแบบยืนพื้นหรือทรงเมฆ?


(ข้างบน) ผ้าเช็ดหน้าโบราณรวมธงโลก พ.ศ. ๒๔๑๙ ก็ยังมีธงช้างแบบยืนพื้นหรือทรงเมฆปรากฏอยู่


(ข้างบน) บัตรสะสมชุดผู้ครองนคร ธง และเครื่องราชอิสริยาภรณ์นานานชาติ พ.ศ. ๒๔๓๑ (สำเนางานสะสมจากหนังสือ รูปยาซิกาแรตไทย โดย เสริม สุนทรานันท์) จะเห็นว่าเป็นธงช้างเผือกยืนพื้นหรือทรงเมฆอีกแล้ว

ขอขอบคุณศรัณย์ ทองปาน สำหรับการร่วมกันสืบค้นความเป็นมาของธงสยามแบบช้างเผือกยืนพื้นหรืออาจจะเป็นแบบทรงเมฆกันแน่!!!... น่าสงสัยว่าตกลงแล้วธงช้างเผือกของเราเคยมีรูปช้างยืนพื้นหรือแบบทรงเมฆอย่างนี้ด้วยหรือ ? หรือเป็นเพียงความ “มั่ว” ของฝรั่งที่ลอกต่อๆ กันมา ? อย่างที่คุณศรัณย์ ทองปาน เขียนไว้ในสารคดีพิเศษ ธ ธง คนนิยม ในนิตยสารสารคดี?

และทำไม ... ธงช้างเผือก สัญลักษณ์แห่งสยามประเทศจึงต้องเป็นแบบ "ธงช้างยืนพื้นหรืออาจเป็นทรงเมฆ ทำไมไม่เป็นช้างเผือกลอยๆ"?

<<< ใครรู้ ช่วยไขข้อข้องใจผมด้วย จักขอบพระคุณเป็นอย่างยิ่ง >>>


เวปไซต์โดย: พิพิธภัณฑ์ธงสยาม (Siam flag museum)
พิพิธภัณฑ์ธงสยามเปิดให้เข้าชมเฉพาะวันอาทิตย์ เวลา ๑๐.๐๐ น. ถึง ๑๒.๐๐ น.
ค่าเข้าชมท่านละ ๑๐๐ บาท
โดยทุกท่านจะได้รับฟรี!!!...พวงกุญแจธงช้าง

โปรดกรุณาโทรศัพท์เพื่อจองจำนวนเข้าชมล่วงหน้าที่หมายเลข ๐๒๙๓๙๙๕๕๓ และ ๐๒๙๓๙๙๙๒๐
พิพิธภัณฑ์ธงสยาม:
๑๕ ลาดพร้าว ๔๓
อ.ห้วยขวาง กรุงเทพฯ ๑๐๓๒๐

SIAM FLAG MUSEUM:
15 Lad Phrao 43
Lad Phrao RD.
Huay Kwang
Bangkok 10320
Thailand
Official website: http://www.siamflag.org
E-mail: siamflag@hotmail.com

พิพิธภัณฑ์ธงสยาม...ยินดีรับบริจาคและรับซื้องานสะสมเก่าหรือของเก่าโบราณที่มีรูปหรือเกี่ยวเนื่องกับธงสยาม (ธงช้างเผือก) เช่น ธงช้างจริงที่ใช้สมัยรัชกาลที่ 4 และสมัยรัชกาลที่ 5 โปสการ์ดเก่า รูปถ่ายเก่า หนังสือเก่า แผนที่โบราณที่มีรูปธงช้าง ถาดเจริญธงช้าง ฯลฯ เพื่อนำของเก่าเหล่านี้ไปจัดแสดงภายในพิพิธภัณฑ์ธงสยาม...ท่านใดที่มีของเหล่านี้และสนใจที่จะบริจาคหรือขาย กรุณาติดต่อโดยตรงที่พิพิธภัณฑ์ธงสยาม หมายเลขโทรศัพท์ 02-9399553 หรืออีเมล์ siamflag@hotmail.com

ชมงานพิมพ์หินรูปธงช้าง (Siamese flag) จากที่ต่างๆ ซึ่งปรากฏอยู่บนผังธงโลก
ชมงานพิธีอัญเชิญธงสยาม ณ พิพิธภัณฑ์ธงสยาม ร่วมฉลอง ๑๐๐ ปีเสด็จประพาสยุโรป
สุดยอดงานสะสมที่เกี่ยวเนื่องกับธงสยามหรือธงช้างที่อยู่ในสมัยรัชกาลที่ ๕
ชมธงสยามแบบต่างๆ และอ่านพระราชบัญญัติว่าด้วยแบบอย่างธงสยามร.ศ. ๑๑๐
ชมภาพถ่ายโบราณที่มีธงสยามหรือธงช้างประดับอยู่ในภาพซึ่งอยู่ในช่วงสมัยรัชกาลที่ ๕
ร่วมพิสูจน์ปริศนาว่าด้วยธงสยามแบบช้างยืนพื้นนั้น...มีจริงหรือไม่?
ร่วมพิสูจน์ปริศนาว่าด้วยธงสยามแบบช้างชูงวงนั้น...มีจริงหรือไม่?
เชื่อหรือไม่...ธงช้างแบบช้างอ้วนสั้นเคยใช้รับเสด็จฯ ที่เดนมาร์กมาแล้ว
ชมภาพประวัติศาสตร์ครบรอบ ๑๐๑ ปี "ใต้ร่มช้าง วันตราดรำลึก" ณ จังหวัดตราด
ภาพวาดธงช้างจิตรกรรมฝาผนังพระที่นั่งทรงผนวชวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม
อ่านประวัติการชักธงชาติครั้งแรกของสยาม เรื่องและภาพโดยเทพชู ทับทอง
อ่านเรื่องป้อมป้องปัจจามิตร กับเกล็ดเรื่องราว...แรกมีเสาธงในสยาม
ชมเบื้องหลังการถ่ายทำและบันทึกเทปโทรทัศน์เพื่อแนะนำพิพิธภัณฑ์ธงสยาม
ชมภาพกิจกรรมหลากหลายรูปแบบนับตั้งแต่เริ่มก่อตั้งพิพิธภัณฑ์ธงสยาม
ร่วมชมธงช้างของแท้ดั้งเดิมผืนโบราณ ณ หอจดหมายเหตุแห่งชาติจันทบุรี
พิพิธภัณฑ์ธงสยามมีความยินดีและขอต้อนรับผู้เข้าเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์ทุกท่าน