ป้อมป้องปัจจามิตร กับเกล็ดเรื่องราว...แรกมีเสาธงในสยาม เรื่องโดย: บาราย หนังสือพิมพ์ไทยรัฐ ฉบับ ๔ พฤศจิกายน ๒๕๕๐
หนังสือความทรงจำ พระนิพนธ์ สมเด็จฯกรมพระยา ดำรงราชานุภาพ ตอนหนึ่งมีความว่า ฉันมาทราบในภายหลังว่า การทำเสาธงนั้น เกี่ยวกับการเมือง เป็นข้อสำคัญ ควรจะเล่าให้ปรากฏ คือในเมืองไทยแต่ก่อนมา การตั้งเสาธงมีแต่ในเรือกำปั่น บนบกหามีประเพณีเช่นนั้นไม่ มีคำเล่ากันมาว่า เมื่อในรัชกาลที่ 3 พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดขนบธรรมเนียมฝรั่ง ให้ทำเสาธงขึ้น ณ พระราชวังเดิม อันเป็นที่เสด็จประทับ และชักธงบริวารเป็นเครื่องบูชาในเวลาพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จ ไปทอดพระกฐิน เมื่อสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ทอดพระเนตรเห็น ตรัสถามผู้อยู่ใกล้พระองค์ว่า นั่นท่านฟ้าน้อย เอาผ้าขี้ริ้วขึ้นตากทำไม? พิเคราะห์เห็นว่า มิใช่เพราะไม่ทรงทราบว่า ทำโดยเคารพตามธรรมเนียมฝรั่ง ที่มีพระราชดำรัสเช่นนั้น เพราะไม่โปรดที่ไปเอาอย่างฝรั่งมาตั้งเสาชักธงเท่านั้นเอง คุณเอนก นาวิกมูล บันทึกเรื่องนี้ไว้ใน หมายเหตุประเทศสยามเล่ม 8 ว่า เวลานั้น พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าฯ ยังไม่ได้เป็นวังหน้า ส่วน ร.4 ยังทรงผนวช ครั้นถึงรัชกาลที่ 4 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชดำรัสสั่งให้ทำเสาธงขึ้นทั้งในวังหลวงและวังหน้า เสาธงวังหลวงให้ชักธงตราพระมหามงกุฏ เสาธงวังหน้าให้ชักธงจุฑามณี (ปิ่น) 
(บน) ธงพระมหามงกุฏ หรือที่เรียกว่า ธงจอมเกล้า ลักษณะธงมีพื้นเป็นสีแดงยกส่วนตรงกลางทำเป็นรูปสี่เหลี่ยมพื้นมีสีขาบ (สีน้ำเงินเข้ม) ในพื้นสีขาบมีรูปพระมหาพิชัยมงกุฎอยู่ตรงกลาง และมีเครื่องสูงสีเหลืองกระหนาบอยู่ทั้งซ้ายและขวา โดยธงจอมเกล้านี้ใช้สำหรับชักขึ้นบนเสาเรือพระที่นั่งเวลาเสด็จพระราชดำเนินทางชลมารคเพื่อเป็นเครื่องหมายว่าพระเจ้าแผ่นดินประทับอยู่บนเรือลำนั้น นอกจากนั้นยังใช้ธงพระจอมเกล้าสำหรับชักขึ้นบนเสาในพระบรมมหาราชวัง เมื่อพระองค์ประทับอยู่ในพระบรมมหาราชวัง รวมไปถึงการเสด็จพระราชดำเนินไปยังที่ต่างๆ ก็จะต้องปักธงพระจอมเกล้าไว้เพื่อให้ราษฎรรู้ว่าพระองค์ท่านอยู่ ณ ที่บริเวณใดอีกด้วย
| |||||||||
| |||||||||
เวปไซต์โดย: พิพิธภัณฑ์ธงสยาม (Siam flag museum)
.gif){kind=tracking} |
 |
|
