นายบุศย์มหินทร์
พฤฒิพล ประชุมผล ทิ้งท้ายข้อเขียน เรื่องนักรบวัฒนธรรมผู้เดียวดาย ในนิตยสารรีซาวด์ ไว้ว่า...วันที่ 16 ธันวาคม 2003 คือวันครบรอบเวลา 102 ปี วาระจากไปของนายบุศย์มหินทร์ ผู้สร้างตำนานการอัดเสียงแห่งปี 1900
เขาสิ้นลมอย่างเดียวดาย ในปี 1901
อ่านแล้ว เมื่อตั้งคำถาม บุศย์มหินทร์ เป็นใคร...ก็ต้องย้อนอ่านไปหาตอนเริ่มต้นเรื่อง เริ่มจากภาพถ่ายขาว-ดำ ศิลปินแห่งอดีตกว่าสามสิบชีวิต ชายหญิง ผู้ใหญ่เด็กน้อย ในชุดละครโบราณ พร้อมชุดนักดนตรีเบื้องหลังเครื่องปี่พาทย์ กลุ่มคนที่เดินทางไกล ไปต่างแดน
ผมเห็นชายหนุ่มนั่งเล่นระนาดเอก มองตรงหน้านิ่งเศร้าอยู่นั่น เขาคือนายบุศย์มหินทร์ หัวหน้าคณะละครไทย
พฤฒิพล ประชุมผล ย้อนอดีตว่า อาจารย์ ดร. สมศักดิ์ เกตุแก่นจันทร์ อาจารย์คณะ ศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร สอนเรื่องนี้ ในคาบเรียนวิชาดนตรีวิชาหนึ่ง
หากจะกล่าวถึงนักดนตรีไทย ชุดแรกที่เดินทางไปแสดงถึงยุโรป อาจารย์สอนว่า ดนตรีไทยวงของพระยาประสาร์นดุริยศัพท์ เคยไปแสดงในวังบั๊กกิ้งแฮม สมเด็จพระราชินีอลิซาเบธ ประทับใจการเป่าขลุ่ยของพระยาประสาร์นฯมาก
แต่ถ้าจะกล่าวว่า นักดนตรีชุดไหน ได้รับการบันทึกเสียงเป็นครั้งแรก ก็คณะนายบุศย์มหินทร์ คนนี้ บันทึกกันที่กรุงเบอร์ลิน ประเทศเยอรมนี เมื่อวันที่ 29 ก.ย. ค.ศ.1900
ปี พ.ศ.นั้น เป็นยุคบุกเบิกการบันทึกเสียง เยอรมันซื้อเครื่องบันทึกเสียงของเอดิสัน เป็นกระบอกเสียง ใช้ระบบมือหมุน บันทึกได้ครั้งละสองนาที
ตอนนั้น มีนักดนตรีหลายชาติ แอฟริกา อาหรับ อินเดีย เกาหลี ญี่ปุ่น รอการอัดเสียง คณะดนตรีไทย ได้อัดเสียงก่อน ถือเป็นการอัดเสียงนอกประเทศครั้งแรกของศิลปินชาวสยาม
การแสดงมีขึ้นที่สวนสัตว์กรุงเบอร์ลิน พฤฒิพล ประชุมผล จินตนาการ เหล่านักแสดงจาก ประเทศโลกที่สาม ถูกมองเป็นนาฏกรรมประหลาด คณะนายบุศย์มหินทร์จึงเป็นศิลปินพลัดถิ่น วิธีการดนตรีเหน่อๆ เสียงดัง ชุดการแสดงลวดลายตระการตา ลีลาการแสดงลี้ลับ สีสันการแต่งกายวาววับ
ผู้ดีวิถีตะวันตกชอบ ชื่นชม ใช้คำเรียก การแสดงจากคนแปลกประหลาด
ปี ค.ศ.2000 ครบร้อยปีการบันทึกเสียงครั้งแรกของพิพิธภัณฑ์เสียงเบอร์ลิน เยอรมันมีการ จัดงานฉลองยิ่งใหญ่ มีการเผยแพร่เสียงแห่งอดีต จำหน่ายในรูปแบบ คอมแพ็กดิสก์
โชคดี ที่เขาไม่ลืมศิลปินจากประเทศไทย ส่งมาให้ไทย ช่วยวิเคราะห์เพลงเพลงนั้น เพลงจากการบรรเลงของคณะนายบุศย์มหินทร์ ชื่อเพลงลาวคำหอม
ผมดิ่งด่ำรสเพลง เสียงระนาดเหงาเศร้าอยู่ เบื้องหน้าเครื่องดนตรีชนิดอื่น มีระนาดทุ้มคลอต่ำ
ขลุ่ยไทยแหลมสูง ยินเสียงเครื่องให้จังหวะปน เสียงลานจากเทคนิคการอัดเสียง ลงกระบอกรุ่นแรกชัดเจน ทำนองขรึมขลัง ความยาวเพลงไม่เกินสองนาที
พฤฒิพล ประชุมผล บรรยายต่อไปว่า อาจารย์บอกว่า เป็นหลักฐานเก่าที่สุด นำมาเปิดให้ฟัง ทิ้งเป็นการบ้าน ฝากเป็นหน้าที่ของพวกเรานิสิตใหม่ ให้นำไปคิดต่อ
ในฐานะผู้อ่าน เข้าใจเอาว่า เรื่องราวของนายบุศย์มหินทร์ ผู้จากไปแล้ว 102 ปี ยังไม่จบแค่นี้ มีวงเล็บท้ายข้อเขียนว่า อ่านต่อฉบับหน้า เนื้อหาชีวิต นายบุศย์มหินทร์จะเป็นอย่างไร ขอแนะนำไปให้ติดตามหาซื้อ หนังสือรีซาวด์ อ่านกันตามอัธยาศัย.
"บาราย"
|
.gif){kind=tracking} |
 |
|
.gif){kind=tracking}
