Congratulations! With regard to the mysterious Columbia disc record:
All I can say is that it looks like an American pressing.
The Columbia Phonograph Company, General, was staretd in around 1897,
but did not start disc production under that name until 1902.
From 1908 all Columbia discs were double-sided.
Thus, your discs should be from the 1902-08 time period.
The series prefix "S" probably stands for "Siam"
but which number was the first issue...?
Regards
DR. RAINER E. LOTZ, BONN (http://www.lotz-verlag.de/)
E-mail from Mr. Christian Mueller.
It's really exciting!!! I suppose this Columbia label is the same that has been used in Japan, too:
Over the Globe of Earth are the sun, surrounded by a star and the moon, it is right?
And the colours are gold lettering aver dark green...
I have to send you the article from January 1908 about Harry L.Marker, the sound engineer who went to Siam.
In 1906,at the palast of King Rama V, he recorded an orchestra...The recording place was a "barn looking like a fairy tale".
The responsible at Columbia for China (and, I suppose, Thailand,too) was one of the Dorian brothers.
I will do my best to help you in your project regarding the History of the recording in Siam and also in your project to transfer the Royal Collection onto CD...
Someone has to do it to preserve an important part of the thai culture before it will be too late, and it must be you...
I'm fighting to find informations about the chinese recording industry from 1890 until 1925, but it's not easy at all...
I suppose that Anker, Lyrophon and Favorit also went to China, but I never saw any of their chinese recordings:you showed the Favorit and Lyrophon in siamese,
I saw once a picture of an Anker in indonesian and I'm owning a Lyrophon in vietnamese...
Thank you so much for putting my name on the APGTS ring...The new presentation is also nicer!
Bye-bye for now,
CHRISTIAN MUELLER (tortux68@hotmail.com)
If you know more about this label.
Please send your infomation to: phonograph@hotmail.com
Thanks very much in advance.
ห้างคี เชี้ยง แอนด์ ซัน เป็นห้างในสยามที่ขายแผ่นเสียงตราช้างแดง
ขอขอบคุณ อาจารย์ เอนก นาวิกมูล ที่เอื้อเฟื้อภาพห้างคี เชี้ยง แอนด์ ซัน เพื่อการศึกษา
"แผ่นเสียงของราชบัณฑิตยสภา"
งานบันทึกเสียงระดับชาติที่ไม่มีเหลือเพราะภัยสงคราม
เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๗๔ ก่อนจะมีการเปลี่ยนแปลงการปกครองหนึ่งปี ได้มีการบันทึกเสียงครั้งใหญ่โดยราชบัณฑิตยสภา ซึ่งถือว่าเป็นงานส่งเสริมคีตศิลป์ระดับชาติที่ได้ทำการบันทึกเสียงลงแผ่นกันอย่างจริงจังเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ของวงดนตรีไทยผลงานครั้งนั้นปัจจุบันคงเหลือแต่เอกสารเรื่องบทแผ่นเสียงซึ่งได้พิมพ์เป็นหนังสืออนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ ม.จ. (หญิง) พัฒนายุ ดิสกุล เมื่อเดือน เมษายน พ.ศ. ๒๕๑๗
ครั้งนั้นสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงดำรงตำแหน่งนายกราชบัณฑิตยสภา ท่านอัครราชทูตเยอรมันนามว่า Dr. Asmis ได้ถวายข้อเสนอแนะให้มีการบันทึกแผ่นเสียงเพลงไทย โดยยินดีจะติดต่อกับบริษัทโอเดี้ยน (ตราตึก) ในประเทศเยอรมันให้ช่วยบันทึกเสียงและอัดเป็นแผ่นเก็บไว้เป็นสมบัติของชาติโดยไม่หวังประโยช์นตอบแทน เพียงแต่ขอให้ประทับตราว่าเป็นของราชบัณฑิตยสภาเท่านั้น
สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงฯ ทรงโสมนัสในเรื่องนี้เป็นอันมาก ด้วยทรงทราบดีว่าการบรรเลงเพลงไทยโดยนักดนตรีฝีมือเอกนั้น จะคงอยู่ได้เพียงชั่วชีวิตของผู้เชี่ยวชาญคนหนึ่งๆ เท่านั้น อีกประการหนึ่งนักดนตรีไทยไม่นิยมจดโน๊ต การใช้สมองจดจำเพลงยอมมีการคลาดเคลื่อนสมควรที่จะได้รวบรวมทำเป็นโน๊ตสากลไว้ จึงทรงมอบหมายงานนี้ให้พระธิดา คือหม่อมเจ้า พัฒนายุ ดิสกุล เป็นผู้ดำเนินการรวบรวมนักดนตรีนัร้องและคัดเลือกบทเพลงต่างๆเพื่อจัดทำเป็นแผ่นเสียงสำหรับชุดที่หนึ่งเป็นชุดแรกก่อน โดยหวังว่าจะได้ทำชุดอื่นๆต่อไปอีก
เริ่มต้น ได้มีการไหว้ครูครั้งใหญ่ที่ท้องพระโรงวังวรดิส (วังถนนหลานหลวง) มีองค์ที่ปรึกษาคือ สมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ฝ่ายดนตรีไทยมีหลวงประดิษฐไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) ฝ่ายดนตรีสากลมีพระเจนดุริยางค์ ( ปี ไฟท์ วาทยะกร) พร้อมด้วยนักดนตรีไทย ๒๗ คน นักดนตรีสากล ๒๖ คน นักประสานเสียง ๔๕ คน และผู้ร่วมงานอื่นๆรวมแล้วไม่น้อยกว่า ๑๒๐ คน นับเป็นงานใหญ่มาก เสียค่าใช้จ่ายแรงงานและเวลาฝึกซ้อมเป็นเวลานานร่วม ๔ - ๕ เดือนจึงได้ทำการบันทึกเสียงที่พระที่นั่งอิศเรศราชานุสรณ์ (ปัจจุบันอยู่ในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ) ทั้งหมดนี้ได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตจากพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ให้ใช้สถานที่และข้าราชการในกรมมหรสพมาร่วมงานด้วยตลอด
การบันทึกเสียงครั้งนี้ หม่อมเจ้าพัฒนายุได้ทรงนำเทคนิคใหม่ๆเข้ามาใช้เพื่อให้เกิดเสียงต่างๆสมจริงเช่น ในเพลงตับชุดนางซินเดอเรลลาเมื่อถึงตอนนาฬิกาตีก็โปรดให้ใช้เครื่องดนตรีฝรั่ง (Tubular Bell) เล่นเป็นเสียงนาฬิกาเมื่อถึงบทระฆังตีก็ใช้ระฆังฝรั่งตีจริงๆ โดยมีคุณพระเจนดุริยางค์เป็นผู้ตีเอง ในบทโขนตับพรหมาสตร์ เพลงทะแยกลองโยนเมื่อขับร้องถึงคำว่ากลองชนะ ก็มีเสียงกลองรัวประกอบ ตอนใดที่มีเสียงมโหระทึกหรือแตรสังข์ก็มีเสียงสอดแทรกให้เห็นสมจริงทุกประการ นับเป็นการใช้เทคนิคพิเศษเป็นครั้งสำคัญของการอัดเสียงเพลงไทย ต่อเนื่องมาจากเพลงแม่ศรีทรงเครื่องที่เล่ามาในตอนที่แล้ว
แผ่นเสียงชุดที่หนึ่งนี้ มีทั้งที่เป็นเพลงตับและเพลงเกร็ด เฉพาะบทร้องเท่านั้น พิมพ์ได้เป็นเล่มหนาถึง ๗๗ หน้า ที่เป็นเพลงตับได้แก่ ตับเรื่องพระเป็นเจ้า ตับราชาธิราช ตอนสมิงพระรามหนีเมีย ตับอีแมน (นิทราชาคริต) ตับนางซิน ตับจูล่ง ตับขอมดำดิน ตับพระลอ ตับเรื่องอุณรุทธ์ ตับพรหมาสตร์ ตับพระนารายณ์ ปราบนนทุก ตับเรื่องจันทกินรี ตับเรื่องพระยศเกตุ เรื่องท้าวแสนปมและตับเรื่องกากี ส่วนที่เป็นเพลงเกร็ดมีทั้งเพลงเถา เพลงสามชั้น เพลงสองชั้น รวมทั้งสิน ๔๕ เพลง มีเพลงโหมโรงเพียงเพลงเดียวคือ เพลงคลื่นกระทบฝั่งสามชั้น พระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ ๗
เมื่อได้จำนวนเพลงที่บันทึกแผ่นเสียงชุดที่ ๑ นี้แล้ว จะเห็นได้ว่าจำนวนแผ่นเสียงที่บันทึกได้เห็นจะมีมากมายเป็นจำนวนร้อยกว่าแผ่น เพราะเพลงตับนั้นแต่ละตับจะต้องใช้แผ่นเสียงเป็นจำนวนมาก บางตับใช้แผ่นเสียงถึง ๒๐ แผ่น ส่วนเพลงเถานั้นแต่ละเถาต้องใช้แผ่นเสียงไม่น้อยกว่า ๒ - ๓ แผ่นเพลงแปลกๆซึ่งปัจจุบันนี้ ได้ยินแต่ชื่อแต่หาคนบรรเลงได้ยากก็มีหลายเพลง เช่น เพลงขึ้นพลับพลาสามชั้น เพลงอัปสรสำอางค์สามชั้น บำเรอบรมบาทสามชั้น และเพลงซ้อนแท่น เป็นต้น
เป็นที่น่าสังเกตว่า หม่อมเจ้าหญิงพัฒนายุ ทรงมีพระทัยกว้างมากในการจัดทำแผ่นเสียงชุดนี้ โดยมิได้ทรงเลือกที่รักมักที่ชังว่าเพลงนั้นจะมาจากสำนักใดนอกจากนี้ยังปรากฏว่า เพลงที่แต่งขึ้นใหม่ๆโดยนักดนตรีหนุ่มๆขณะนั้น เช่น เพลงแขกกุลิตเถา เพลงโสมส่องแสงเถา เพลงจีนขิมเล็กเถา เพลงเขมรปี่แก้วทางสักวาสามชั้น ซึ่งเป็นของนายบุญธรรม (มนตรี) ตราโมท นักแต่งเพลงหนุ่มมากในยุคนั้น ก็ได้รับการคัดเลือกให้บันทึกเสียงด้วย นับเป็นการส่งเสริมดนตรีไทยด้วยน้ำพระทัยอันแท้จริง
นักดนตรีที่ร่วมบรรเลงเพลงไทยล้วนแต่ผู้มีฝีมือจากกรมมหรสพทั้งสิ้น คนสำคัญๆได้แก่ พระเพลงไพเราะ (โสม สุวาทิต) ตีระนาดเอก หลวงสร้อย สำเนียงสนธ์ (เพิ่ม วัฒนวาทิน) ตีฆ้องใหญ่ อาจารย์มนตรี ตราโมท ตีระนาดทุ้ม หลวงไพเราะเสียงซอ (อุ่น ดูรยชีวิน) และนายไปล่ วรรณขจร สีซอด้วง นาย ปลั่ง วรรณขจร สีซออู้ นายจ่าง แสงดาวเด่น ดีดจะเข้ หมื่นตันตริการเจนจิตร์ (สาย ศศิผลิน) เป่าขลุ่ย หลวงบำรุงจิตร์เจริญ (ธูป สาตรวิลัย) ตีฉิ่ง นายจิตร์ เพิ่มกุศล ตีกลอง ส่วนผู้เล่นฆ้องเล็กไม่มีบันทึกไว้
นักร้องหญิงมีด้วยกันหลายคนคือ ครูท้วม ประสิทธิกุล ครูลิ้นจี่ จารุวรรณ ครูเลื่อน สุนทรวาทิน นักร้องชายมีนายเชื้อ นักร้อง ขุนบำเรอจิตร์จรุง (ห่อ คุปตวาทิน) ผู้พากย์โขนคือ จมื่นมานิตย์นเรศร์ (เฉลิม เศวตนันท์) และอื่นๆอีกเป็นอันมาก
แผ่นเสียงชุดนี้บันทึกแผ่นขี้ผึ้ง เป็น MASTER เสร็จแล้วส่งไปทำเป็นแผ่นถาวร ส่งกลับมาเป็นตัวอย่างเพียงสามชุด แต่ไม่ครบหมดทุกเพลงที่อัดไป ชุดหนึ่งนำขึ้นทูลเกล้าฯถวายพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ชุดที่ ๒ ให้ราชบัณฑิตยสภาและชุดที่ ๓ ถวายท่านหญิงพัฒนายุเพื่อลองฟังก่อนแล้วจะส่งทั้งหมดที่เหลือตามหลังอีก ระหว่างรอแผ่นเสียงนี้ก็จัดทำโน๊ตสากลไปด้วย ระหว่างที่งานกำลังค้างอยู่นี้ ก็เกิดการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ในปี ๒๔๗๕ งานทั้งหมดก็หยุดชะงักลง และไม่มีโอกาสได้ทำต่อเพราะเกิดการผันผวนทางการเมือง ต้องแยกย้ายเปลี่ยนหน้าที่และย้ายบ้านเรือนกันยกใหญ่ วังวรดิศก็เงียบเหงา เพราะท่านเจ้าของวังเสด็จไปอยู่ที่ปีนัง ต่อมาก็เกิดสงครามขึ้นในประเทศเยอรมัน การติดต่อขัดข้องไปทุกอย่าง แผ่นเสียงทั้งหมดที่อัดไปแล้วก็ไม่ได้ส่งกลับมาเมืองไทยอีก แม้จะได้พยายามติดต่ออีกหลายครั้งหลายหนก็ไม่มีคำตอบมาในที่สุดจึงทราบว่าโรงงานทำแผ่นเสียงถูกระเบิดทำลายไฟไหม้ทั้งหมด ก็เป็นอันสรุปได้ว่างานที่ท่านหญิงพัฒนายุ และคณะได้ตั้งใจทำอย่างดียิ่งครั้งนั้น ไม่มีอะไรเหลือนอกจากบทร้องซึ่งพิมพ์เอาไว้เท่านั้น โน๊ตสากลก็ไม่เสร็จและแผ่นเสียงตัวอย่างสามชุดที่ได้มาก็แตกหักสูญหายไปสิ้นนับว่าเป็นที่น่าเสียดายอย่างยิ่งเพราะผลงานครั้งนี้เป็นฝีมือชั้นครูจริงๆ
สิ่งที่ควรบันทึกไว้ก่อนจบคือ การนับร้องประสานเสียงเพลงสรรเสริญพระบารมีที่บันทึกเสียงครั้งนั้น นับเป็นการขับร้องประกอบดนตรีฝรั่งวงใหญ่แบบตะวันตกครั้งแรกในประวัติศาสตร์การบันทึกเสียงเพลงไทย ที่พระเจนดุริยางค์ (ปิติวาทยะกร)ดำเนินการฝึกซ้อมด้วยตนเอง แต่เป็นที่น่าเสียดายที่ผลงานนี้มีได้มีโอกาสปรากฏแพร่หลายเลย
เกร็ดประวัติในการบันทึกเสียงครั้งนี้ ขอแทรกเรื่องของครูเหนี่ยว ดุริยพันธ์ ไว้ว่าท่านได้เข้ามาเป็นนักร้องวัยรุ่นเสียงดีของกรมมหรสพ ในระยะการซ้อมเพลงตรงนี้พอดี แต่พอจะถึงเวลาบันทึกเสียง ท่านก็แตกวัยหนุ่ม เสียงแตกร้องไม่ได้ จึงต้องอดร้องเพลงบันทึกแผ่นเสียงครั้งแรกไปอย่างน่าเสียดาย
ท่านหญิงพัฒนายุ ดิศกุล นั้น คงจะเสียดายงานชุดนี้มาก จึงทรงเก็บต้นฉบับบทแผ่นเสียงนั้นไว้เป็นอย่างดี แล้วสั่งเจ้าพี่เจ้าน้องของท่านไว้ว่า เมื่อใดสิ้นพระชนม์ ให้พิมพ์หนังสือแจก เป็นบทแผ่นเสียงดังกล่าว บันทึกฉบับนี้อย่างน้อบที่สุดก็เป็นการแสดงความระลึกในพระคุณของหม่อมเจ้าหญิงพัฒนายุ ดิศกุล และศิลปินทั้งหลาย รายละเอียดท่านจะหาอ่านได้จากหนังสือบทแผ่นเสียงที่พิมพ์แจกในงานพระศพของหม่อมเจ้าหญิงพระองค์นั้นเมื่อ วันที่ ๙ สิงหาคม ๒๕๒๓
หนังสือแนะนำ
ลำนำแห่งสยาม...งานรวบรวมเรื่องแผ่นเสียง
โดย นายแพทย์ พูนพิศ อมาตยกุล
ท่านสามารถหาซื้อได้จากร้านหนังสือชั้นนำทั่วไป
